Błonnik a ból kolana — co wykazało badanie na 117 osobach

Codzienna porcja inuliny — błonnika prebiotycznego obecnego m.in. w korzeniu cykorii — zmniejszyła ból kolana u osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego w badaniu klinicznym z udziałem 117 dorosłych. Suplement okazał się przy tym znacznie łatwiejszy do utrzymania niż ćwiczenia: badanie przerwało 3,6% osób z grupy przyjmującej tylko inulinę i 21% z grupy, która dostała tylko fizjoterapię prowadzoną cyfrowo.

Co wykazało badanie

Badanie INSPIRE, prowadzone przez naukowców z University of Nottingham, trwało sześć tygodni. Uczestników przydzielono losowo do czterech grup: codzienna inulina, ćwiczenia fizjoterapeutyczne ze wsparciem cyfrowym, inulina plus ćwiczenia albo placebo. Taki układ pozwolił rozdzielić efekt suplementu od efektu ruchu.

• Ból kolana zmniejszyły obie interwencje niezależnie od siebie — zarówno inulina, jak i same ćwiczenia.
• Tylko w grupie z inuliną poprawiła się siła uścisku dłoni i spadła wrażliwość na ból, czyli siła, z jaką układ nerwowy reaguje na bodźce potencjalnie bolesne.
• U osób przyjmujących inulinę wzrósł poziom maślanu — krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego, który bakterie wytwarzają, fermentując błonnik; wspiera on śluzówkę jelita i wpływa na stan zapalny.
• Rósł też poziom GLP-1, hormonu jelitowego regulującego cukier we krwi i apetyt, który bierze udział także w odczuwaniu bólu i pracy mięśni.
• Wyższy poziom GLP-1 wiązał się z lepszą siłą uścisku, ale to korelacja, a nie dowód przyczyny.

Spadek wrażliwości na ból może mieć znaczenie praktyczne, bo przy zwyrodnieniu stawu dolegliwości nie zawsze odpowiadają skali widocznych zmian w kolanie — część bólu bierze się ze sposobu, w jaki układ nerwowy go przetwarza.

Czego badanie nie dowodzi

Próba była niewielka i krótka. Sześć tygodni nie pozwala stwierdzić, czy efekt się utrzymuje, kto na inulinę reaguje najlepiej ani jaki mechanizm za tym stoi — do tego potrzebne są większe badania z dłuższą obserwacją. Autorzy wprost zaznaczają, że suplement błonnika nie ma zastępować ćwiczeń ani dotychczasowego leczenia, a jedynie je uzupełniać.

Testowana inulina nie jest lekiem z grupy GLP-1, jak Ozempic czy Wegovy — badacze sprawdzali, czy karmienie korzystnych bakterii jelitowych wpływa na produkcję tego hormonu przez sam organizm. Inulina to prebiotyk, a nie probiotyk z żywymi bakteriami: nie jest rozkładana przez enzymy w jelicie cienkim i trafia do jelita grubego, gdzie stanowi pożywkę dla mikroorganizmów.

Co to oznacza dla osób z bólem kolana

Najmocniejszy praktyczny wniosek dotyczy nie tyle siły efektu, ile tego, że ludzie potrafili się tego trzymać. „Badanie otwiera ekscytującą możliwość, że prosta zmiana w diecie — dodanie suplementu błonnika do śniadania lub jogurtu — może w odczuwalny sposób zmniejszyć ból i poprawić sprawność fizyczną" — zwraca uwagę Afroditi Kouraki, główna autorka pracy. Jak dodaje, bardzo niski odsetek rezygnacji w porównaniu z grupą ćwiczeniową jest zachęcający z punktu widzenia zdrowia publicznego, bo uczestnicy bez trudu wpisali suplement w codzienną rutynę.

Choroba zwyrodnieniowa kolana dotyka setek milionów osób i jest jedną z głównych przyczyn przewlekłego bólu oraz niesprawności, zwłaszcza u osób starszych. Z ankiety organizacji Arthritis UK wynika, że sześć na dziesięć osób z chorobą stawów odczuwa ból przez większość czasu lub cały czas. Standardowe leczenie opiera się na lekach przeciwbólowych, które mogą dawać skutki uboczne, oraz na fizjoterapii i ruchu — trudnych do utrzymania właśnie wtedy, gdy ból już jest.

Osobno interesujący jest tu wątek mikrobiomu jelitowego. „Zaobserwowany przez nas związek między GLP-1 a siłą uścisku jest szczególnie intrygujący i wskazuje na szerszą oś jelito–mięśnie–ból, która wymaga dalszych badań" — ocenia Ana Valdes, współautorka badania z University of Nottingham. Zdaniem autorów może to mieć znaczenie nie tylko dla zwyrodnienia stawów, ale i dla tego, jak stan jelit wpływa na sprawność fizyczną z wiekiem.

Najczęstsze pytania

Czy inulina to to samo co probiotyk?

Nie. Probiotyk dostarcza żywych mikroorganizmów, a inulina to prebiotyk — pożywka dla bakterii, które już są w jelicie grubym. W badaniu widać było efekt tego karmienia: wzrost poziomu maślanu wytwarzanego przez bakterie.

Czy błonnik może zastąpić fizjoterapię przy zwyrodnieniu kolana?

Nie — autorzy badania wyraźnie to wykluczają. W badaniu ćwiczenia same obniżały ból kolana niezależnie od inuliny, a suplement ma być dodatkiem do dotychczasowego leczenia, nie jego zamiennikiem.

Z jakich produktów można dostać inulinę?

Inulina występuje naturalnie m.in. w korzeniu cykorii, karczochu jerozolimskim (słonecznik bulwiasty) i niektórych innych warzywach. Badanie testowało jednak suplement, a nie dietę, więc nie mówi, ile inuliny z jedzenia dałoby podobny efekt.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem — przed rozpoczęciem suplementacji przy bólu stawów skonsultuj się ze specjalistą.

Źródło: Nutrients, 2026; 18(5): 714