Witamina B12 przy lekach GLP-1 — objawy niedoboru i kiedy badać

Witamina B12 przy lekach GLP-1 nie ubywa dlatego, że lek blokuje jej wchłanianie. Zapotrzebowanie dorosłego na B12 to 2,4 mikrograma dziennie i nie zmniejsza się wraz z liczbą kalorii — a leki hamujące apetyt sprawiają, że jedzenia (i dostarczanej z nim B12) jest mniej.

B12, inaczej kobalamina, to witamina, której organizm nie potrafi sam wytworzyć — musi pochodzić z jedzenia albo z suplementu, przypomina Jennifer Chung, internistka. Bierze udział w produkcji czerwonych krwinek, powstawaniu DNA i utrzymaniu sprawnego układu nerwowego.

Dlaczego przy GLP-1 B12 może zacząć brakować

Przyjmowanie leku z grupy GLP-1 nie oznacza automatycznie niedoboru — to efekt pośredni. „Nie wiadomo, by leki GLP-1 zmniejszały wchłanianie witaminy B12, w przeciwieństwie do metforminy, która zakłóca wiązanie B12 w przewodzie pokarmowym” — mówi Chung. „Niedobory składników odżywczych przy lekach GLP-1 wynikają z połączenia kilku rzeczy: mniejszej ilości jedzenia, mniejszej różnorodności diety, opóźnionego opróżniania żołądka i szybkiej utraty masy ciała”.

Do tego dochodzą typowe skutki uboczne tych leków — nudności, wymioty, biegunka i zaparcia — które też utrudniają dowiezienie witamin. Ryzyko rośnie, jeśli dodatkowo przyspieszasz tempo chudnięcia.

Niezależnie od leków wchłanianie B12 pogarszają wiek i część chorób przewodu pokarmowego. „Stany zmniejszające ilość kwasu żołądkowego są coraz częstsze z wiekiem, a kwas żołądkowy jest potrzebny, by uwolnić witaminę B12 z białka zawartego w jedzeniu i umożliwić jej wchłonięcie” — wyjaśnia Chung.

Objawy, które łatwo pomylić z samym chudnięciem

Niedobór B12 rozwija się stopniowo, a jego objawy nakładają się na inne problemy — zmęczenie przy diecie redukcyjnej łatwo przypisać zbyt małej liczbie kalorii, choć może wynikać z niskiego poziomu witaminy.

• zmęczenie i osłabienie
• anemia — zbyt mało zdrowych czerwonych krwinek, które rozwożą tlen po organizmie
• mrowienie lub drętwienie rąk i stóp
• problemy z równowagą albo pamięcią

Utrzymujący się niedobór grozi trwałym uszkodzeniem nerwów.

Najpierw jedzenie, potem suplement

Todd Worley, chirurg bariatryczny z Houston Methodist Willowbrook Hospital, podkreśla, że podstawowym celem jest dostarczenie B12 z posiłków. Witamina występuje w produktach odzwierzęcych: wołowinie, drobiu, łososiu, tuńczyku, troci, jajach, małżach i nabiale.

Suplement wchodzi w grę, gdy mniejszy apetyt nie pozwala zjeść tyle jedzenia, albo gdy jesz roślinnie. Jacqueline Vernarelli, naukowczyni zajmująca się żywieniem z Sacred Heart University, zwraca uwagę, że niefortyfikowane produkty roślinne nie są pewnym źródłem B12 — radzi regularnie sięgać po żywność wzbogacaną, na przykład część płatków śniadaniowych i napojów roślinnych.

Nie ma tu jednej reguły dla wszystkich. „Kilka towarzystw medycznych zaleca, by osoby stosujące leki GLP-1 rozważyły suplementację witaminą D, wapniem, B12 i preparatem wielowitaminowym w celu ograniczenia niedoborów mikroelementów, ale nie ma powszechnej rekomendacji” — mówi Chung.

Kiedy poprosić lekarza o badanie krwi

Chung radzi rozmawiać o każdej zmianie samopoczucia z lekarzem, który przepisał lek — to on może zlecić badanie krwi sprawdzające poziom B12. Jeśli badania potwierdzą niedobór, lekarz zaproponuje zmiany w diecie albo suplement.

Pierwszym wyborem są zwykle doustne preparaty w kapsułkach, tabletkach lub płynie — typowa dawka dobowa to 1000 mikrogramów, czyli znacznie więcej niż dzienne zapotrzebowanie, bo organizm wchłania tylko część witaminy. Zastrzyki domięśniowe też są możliwe, ale według Worleya zostawia się je dla osób z zaburzeniami wchłaniania albo poważniejszym niedoborem.

Najczęstsze pytania

Czy każdy, kto bierze leki GLP-1, musi suplementować B12?

Nie. Suplement jest wart rozważenia, ale nie jest wymogiem — nie istnieje powszechna rekomendacja dla wszystkich pacjentów. Decyzję o dawce i formie podejmuje się indywidualnie, z lekarzem.

Skąd wziąć B12 na diecie roślinnej?

Witamina B12 występuje głównie w produktach odzwierzęcych, a niefortyfikowane produkty roślinne nie są jej wiarygodnym źródłem. Przy diecie wegańskiej lub roślinnej potrzebna jest żywność wzbogacana w B12 albo suplement.

Czy zmęczenie przy leku GLP-1 to zawsze niedobór witaminy B12?

Nie — zmęczenie może wynikać po prostu z jedzenia zbyt małej ilości kalorii. Rozróżnić te dwie sytuacje pozwala badanie krwi, dlatego warto zgłosić objaw lekarzowi prowadzącemu, zamiast zgadywać.

Źródło: NIH Office of Dietary Supplements — Vitamin B12

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie.